TÜBİTAK 1002-A – Hızlı Destek Programı kapsamında yürütülen bir araştırma çalışması, deneysel diyabet modelinde Trans-akonitik asidin beyin üzerindeki olası nöroprotektif etkilerini incelemeyi amaçlıyor. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Öğr. Üyesi Hayriye Soytürk’ün yürütücülüğünde gerçekleştirilen çalışmada, diyabetin merkezi sinir sistemi üzerindeki etkileri ele alınıyor.
“Deneysel Diyabet Modeli Oluşturulan Sıçanlarda Trans-akonitik Asit’in Hipokampus Bölgesindeki Nöroprotektif Etkilerinin Araştırılması” başlıklı çalışmada, diyabetin merkezi sinir sistemi üzerindeki etkilerinin özellikle öğrenme ve hafıza merkezi olarak bilinen hipokampus özelinde değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Diyabet; yalnızca periferik sinir sistemini değil, aynı zamanda merkezi sinir sistemini de etkileyen multifaktöriyel bir hastalık olarak kabul ediliyor. Kronik hiperglisemiye bağlı olarak gelişen oksidatif stres, inflamasyon ve hücresel ölüm mekanizmalarının hipokampal yapılar üzerinde hasara yol açarak bilişsel bozulmalar ve demans riskini artırabileceği belirtiliyor. Ancak bu süreçlerin ayrıntıları henüz tam olarak ortaya konmuş değil.
Bu çalışma kapsamında, Streptozotosin (STZ) ile deneysel diyabet oluşturulan sıçanlarda hipokampus bölgesinde meydana gelen moleküler, hücresel ve yapısal değişiklikler incelenecek. Diyabetin neden olduğu hipokampal hasar üzerinde, antidiyabetik ve antioksidan özellikleriyle bilinen Trans-akonitik asit (TAA)’in olası nöroprotektif etkileri değerlendirilecek.
Araştırmada; apoptoz, otofaji, inflamasyon ve antioksidan savunma mekanizmalarına ilişkin belirteçler histolojik, biyokimyasal, immünohistokimyasal ve moleküler yöntemlerle analiz edilecek. Ayrıca stereolojik yöntemler kullanılarak hipokampusun hacimsel değişimleri nicel olarak değerlendirilecek.
Elde edilmesi planlanan bulguların, diyabet ile bilişsel bozukluklar ve Alzheimer benzeri nörodejeneratif hastalıklar arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılmasına katkı sunması; Trans-akonitik asidin beyin üzerindeki potansiyel koruyucu etkilerine ilişkin yeni bilimsel veriler ortaya koyması bekleniyor.
Bu çalışma, diyabet gibi yaygın ve kronik bir hastalığın beyin sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekmeyi ve ilgili alanda yapılacak ileri araştırmalara bilimsel bir zemin oluşturmayı hedefliyor.
